Seed aşamasında değerleme bilimden çok müzakere ve piyasa dengesidir. Hangi veriler fiyatı belirler, kurucu ne kadar seyrelmeyi kabul etmeli?
Seed turunda değerleme, genellikle kurucuların en çok kafa yorduğu ve en az veriyle karar verdiği konudur. Gelir yoktur ya da çok küçüktür; tahmin yaparken elinizde bir ekip, bir ürün ve bir pazar hikâyesi bulunur. Bu yazıda, 1.100'den fazla başvuruyu değerlendiren bir ekip olarak bu süreçte gördüklerimizi paylaşıyoruz.
Değerleme neye göre belirlenir?
Seed aşamasında klasik gelir çarpanı yöntemleri çalışmaz. Piyasada fiyatı belirleyen birkaç etken vardır:
- Piyasa referansları: Benzer aşama ve sektördeki son turların değerlemeleri
- Ekip geçmişi: Daha önce girişim kurmuş veya ölçeklemiş kurucular daha yüksek değerlenir
- Çekiş (traction): Aylık büyüme, müşteri sayısı, pilot anlaşmaları
- Rekabet: Aynı turda kaç yatırımcı sıraya girdi?
- Tur büyüklüğü: Hedef alınan sermaye miktarı, yatırımcının alacağı payı belirler
Seyrelme pratiği
Sarmal'ın verilerine göre Türkiye'de seed turlarında yatırımcıların aldığı pay genellikle yüzde 12 ile 22 arasında değişiyor; ortalama yüzde 17. Opsiyon havuzu eklendiğinde kurucuların tur başına seyrelmesi yüzde 20–28 aralığına çıkıyor. Bir kural olarak, ilk iki turun sonunda kurucu ekibin toplamda yüzde 55–60'ın üzerinde pay tutması sağlıklı kabul edilir. Seyrelmeyi önceden hesaplamak için hisse seyreltme hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- En yüksek değerlemeyi kovalamak: Bir sonraki turda değerleme düşüşüne (down round) yol açacak kadar şişirilmiş fiyat, kurucuya yarardan çok zarar verir.
- Opsiyon havuzunu unutmak: İlk 12–18 ayda yapılacak kritik işe alımlar için yüzde 8–12'lik havuzu pre-money'de planlayın.
- Likidite tercihini ihmal etmek: 1x non-participating tercih standarttır; daha agresif şartlar değerleme avantajını silebilir.
- Yatırımcının katkısını değerlendirmemek: Aynı değerlemede iki farklı yatırımcı çok farklı değer sağlar: ağ, işe alım desteği, sonraki tura erişim.
Müzakereye hazırlık
Müzakereden önce üç belge hazırlayın: temiz bir hisse tablosu (cap table), 18 aylık bir fon kullanım planı ve kıyaslama için en az beş benzer tur. Yatırımcıya bir değerleme aralığı sorun; ancak kendi aralığınızı da net olarak savunun.
Sonuç
Seed değerlemesi bir sayıdan çok, kurucu ile yatırımcının uzun yoldaki dengesini belirleyen bir çerçevedir. Hedefiniz, bir sonraki turda güçlü bir hikâyeyle daha yüksek bir değerlemeye çıkmanızı sağlayacak, sürdürülebilir bir fiyat bulmaktır.
Bir örnek hesap
Pre-money değerleme 8 milyon dolar, yatırım 1,5 milyon dolar ve yeni opsiyon havuzu yüzde 10 olsun. Post-money değerleme 9,5 milyon dolardır; yatırımcı yüzde 15,8 pay alır. Mevcut ortakların toplam payı yüzde 74,2'ye düşer. Tur öncesi yüzde 80'e sahip bir kurucunun payı turdan sonra yaklaşık yüzde 59,4 olur. Yani görünürdeki “yüzde 15,8 seyrelme”, opsiyon havuzuyla birlikte kurucu için yaklaşık yüzde 26 pay kaybına karşılık gelir.
